Yarım Uyku, Tam Dikkat: Yunusun Açık Gözü Nereye Bakar?

Patiliyo.com 17.01.2026 0 Beğeni 0 Yorum

Okuma Süresi 3 Dakika

Bir yunus uyurken aslında sadece "yarısı" uyur. Beyninin bir yarımküresi derin uykuya dalar, diğer yarısı ise tamamen uyanık kalır. Bu sırada uyuyan beynin ters tarafındaki göz kapanır, uyanık beyne bağlı olan göz ise açık kalır. Peki bu açık göz ne yapar?

1. Nöbet Tutar (Avcı Kontrolü)

Açık olan gözün en önemli görevi "güvenlik kamerası" gibi çalışmaktır. Okyanus tehlikelerle doludur ve bir yunus tamamen kendinden geçerse, köpekbalıkları için kolay bir av olur.

Aktif Tarama: Açık göz, çevredeki hareketleri, gölgeleri ve yaklaşan tehditleri sürekli tarar. Beynin uyanık kısmı, gözden gelen bu veriyi işleyerek tehlike anında vücudu harekete geçirir .

2. Sürüyü ve Anneyi Takip Eder

Yunuslar sosyal canlılardır ve uyurken de sürünün hizasında yüzmeye devam etmeleri gerekir. Özellikle yavru yunuslar için açık göz hayati önem taşır.

"Yavru yunuslar yaşamlarının ilk aylarında hiç durmadan yüzerler. Uyurken açık olan gözleriyle annelerini takip eder, onun 'girdabında' (slipstream) kalarak enerji harcamadan sürüklenirler. Gözü kapalı olsaydı anneyi kaybedebilirlerdi ."

3. Nefes Almayı Hatırlatır

İnsanlarda nefes almak otomatiktir (uyurken düşünmeyiz), ancak yunuslarda nefes almak istemli bir eylemdir. Yani nefes almayı "düşünmek" zorundalar. Eğer iki gözlerini kapatıp beyinlerini tamamen kapatsalardı, nefes almayı unutup boğulabilirlerdi. Açık göz ve uyanık beyin, düzenli aralıklarla yüzeye çıkıp hava almayı kontrol eder.

Sıkça Sorulan Sorular (Cevap için tıklayınız)

C1: Hayır, vardiyalı çalışırlar. Yaklaşık 2 ila 4 saat sonra nöbet değişimi olur. Açık olan göz kapanıp dinlenmeye geçer, kapalı olan göz açılır ve beynin diğer yarısı uyanır.

C2: Muhtemelen hayır veya çok az. Rüya görülen REM uykusu, kasların tamamen gevşemesini gerektirir. Yunuslar donup kalırsa batarlar veya üşürler, bu yüzden REM uykusuna neredeyse hiç girmezler.

C3: Kısmen evet. Yeni bir yerde (otel odası vb.) uyuduğumuz ilk gece, beynimizin sol yarısının daha tetikte olduğu ve "yarım uyku" moduna geçtiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır (İlk Gece Etkisi).

C4: Sadece yunuslar değil; balinalar, foklar, deniz aslanları ve uzun göç yollarındaki bazı kuşlar (örneğin Ebabiller) da havada uçarken tek beyin yarısıyla uyuyabilirler.