Aşağısı Neresi? Hangi Canlılar Yerçekimini Hissetmez veya Umursamaz?
Okuma Süresi 3 dakika
Newton'un elması herkesin başına düşer. Fizik kurallarına göre kütlesi olan her canlı yerçekiminden etkilenir. Ancak biyolojik algı açısından bakıldığında durum farklıdır. Bazı canlılar o kadar küçüktür ki, onlar için yerçekimi, suyun veya havanın sürtünme kuvveti yanında "yok hükmünde" kalır. Kimileri ise uzayda doğdukları için bu hissi tamamen kaybetmişlerdir.
1. Mikroskobik Yaşam: Suyun İçinde Yüzmek Bal Gibi
Bakteriler, Planktonlar ve Protozoalar (Tek hücreliler) için yerçekimi neredeyse anlamsızdır. Bu canlılar "Düşük Reynolds Sayısı" fiziğinde yaşarlar.
- Fiziksel Gerçek: Onlar için su, bizim için bal veya pekmez gibidir. Su moleküllerinin yapışkanlığı (viskozite), yerçekiminden çok daha güçlü bir kuvvettir.
- Sonuç: Bu canlıların "yukarı" veya "aşağı" gibi bir yön algısına ihtiyaçları yoktur. Yerçekimini hissetmek yerine, kimyasalların yoğunluğunu veya ışığı takip ederler.
2. Uzayda Doğan Deniz Anaları: Vertigo Deneyi
Deniz anaları, yönlerini bulmak için "Statocyst" adı verilen kalsiyum kristallerini kullanır. Bu kristaller yerçekimiyle aşağı çökerek hayvana "aşağısı burası" der. 1990'larda NASA, uzay mekiğinde deniz anaları yetiştirdi.
"Uzayda doğan bebek deniz anaları, yerçekimsiz ortamda büyüdükleri için denge kristalleri doğru gelişmedi. Dünyaya geri getirildiklerinde, yerçekimini 'hissedemediler' ve sürekli taklalar atarak yüzdüler. Onlar için aşağı veya yukarı kavramı biyolojik olarak silinmişti."
3. Su Ayıları (Tardigradlar): Her Koşulda Umursamaz
Dünyanın en dayanıklı canlısı olan Tardigradlar, uzay boşluğunda (yerçekimsiz ortamda) hayatta kalabilen bilinen ilk hayvandır. Biyolojileri yerçekimine bağımlı değildir. İnsanlar uzayda kemik erimesi yaşarken, Tardigradlar yerçekimi olsa da olmasa da yaşamaya devam ederler.
C1: Onlar yerçekimini hisseder ama hava direnci onları kurtarır. Kütleleri o kadar küçüktür ki, "limit hızları" çok düşüktür. Uçaktan da atsanız, masa üzerinden de düşseler yere aynı yumuşak hızda çarparlar.
C2: Yenmezler, ona karşı koyarlar. Aerodinamik yapıları ve kas güçleri sayesinde "kaldırma kuvveti" oluştururlar. Ancak uçmadıkları anlarda yerçekimini bizden çok daha iyi hissederler.
C3: Kısa vadede evet, uzun vadede hayır. Vücudumuz yerçekimine göre evrimleşmiştir. Yerçekimi olmazsa kemikler erir, kaslar zayıflar ve kan dolaşımı bozulur (Astronotların yaşadığı sorunlar).
C4: Evet. Suyun kaldırma kuvveti yerçekimini dengelese de, balıkların "otolit" (kulak taşı) denilen organları vardır. Bu taşlar sayesinde suyun içinde baş aşağı mı yoksa düz mü durduklarını anlarlar.

0 Yorum